Jackson Lee Walang kilala si Henry sa kanyang mga kasama, subalit bilang kilalang mga aktibista sa pamantasang pinapasukan niya, nanin...
By Mariz Alliah Peñaflor
When there was all rain
And no sunshine
Tears kept falling
From thousands of sleepless nights
And sleepless nights
Just seems unending
The rain blurs
The hope for a sunshine ahead
Do we still remember the reason
Of life and love
When there was all rain
And just unending pain?
I do
I hope you too.
By Mariz Peñaflor
I can write a million
letters
And sing a million songs
But without this,
It’s nothing.
I can say a million words
Or give a million kisses away
But without this,
It will not mean a single thing.
I can utter a million prayers
And change a million things
But without this,
It will be exhausting.
In the end,
It is still love that gives meaning
To everything.
Ni Mariz Peñaflor
Iguguhit kong muli ang iyong mukha sa langit
Gaya noong nagdaang gabi.
Nabubura na kasi ito
sa patuloy na pag-ihip ng hangin.
Iguguhit ko nang paulit-ulit
Ang iyong alaala
Pangako,
Hindi ito mabubura kailanman.
Lilipas ang mahabang panahon
Mananatili akong nakatingin sa langit, at sa'yo
Pag narating ko ang dulo ng kalsadang ito,
Alam kong magkikita rin tayo
Sa hangin.
Isinulat ni HannaDulSet
Tuwing gabi bago ako matulog ay ugali kong
sumilip sa bintana, tignan ang mga bituin at langhapin ang simoy ng hangin sa
gabi. Mataman kong tinitignan ang mga bituin sa langit at ang maliwanag na
buwan na siyang tanging nagbibigay liwanag sa madilim na paligid. Bumuntong
hininga ako at natanong ang sarili: “Paano kung hindi nagkaroon ng pandemya?”.
Una kong naisip ang mga bagay na nagawa ko pa
sana kasama ang mga kaibigan ko, mga palabas na nagawa at mga bagay na
nagpapanatili sa akin na maging buhay. Dumampi sa aking pisngi ang malamig na
hangin. Napapikit ako at naalala ang mga araw na umuuwi ako ng dis-oras ng gabi
dahil sa mga training at mga rehearsals; Mga tawanan sa bakery habang kumakain
ng masarap na tinapay. Kwentuhan sa jeep kahit hindi na kami magkaintindihan
dahil sa sobrang lakas ng tugtog.
Lagi
kong naiisip ang mga bagay na ito sa pagsilip ko sa bintana na kung
minsan ay may dala pa akong tinapay at kape. Naiisip ko din ang marami kong
“sana” na ibig kong magawa, mga bagay na natakot at nag-alinlangan akong gawin
bago ang pandemyang ito. Pero ngayon ko lang naisip, bakit ba kailangan kong matakot
sa mga bagay na maaari akong gawing matapang at matatag? Kung sabagay,
kasalanan ko din naman kasi nakuntento ako sa kung ano lang ang kaya ko. Okay
na ‘to, okay na ako dito. Hindi ko hinayaan ang sarili ko na umangat, huminto
ako sa gitna at hindi na ginustong umangat. Pero ngayon ay bumabawi ako, para
kapag oras na ay handa na ako muli.
“Okay ka lang ba” natanong ko sa aking sarili
nang minsang mapansin ko na natulala ako sa harap ng bintana, payapa ang asul
na langit naghahanda para sa papalubog na araw. Iba pala talaga ang pakiramdam
kapag ikaw lang ang nakakaintindi sa sarili mo ‘no? Para kang nababaliw sa
paningin nila. At sa araw-araw na pagdungaw ko sa bintana ay may mga araw na
dinadalaw ako ng lungkot, mga araw na parang sobrang bagal ng oras na hindi
naman maiiwasan dahil lahat tayo ay nakakulong sa bahay at walang magawa at
dahil dito ay maiisip mo na lang ang mga bagay na matagal mo nang gustong ibaon
sa limot. Mga bagay na ayaw mo na lamang isipin upang hindi malaman na marami
ka pa lang pagkukulang bilang anak, kaibigan, estudyante, ka-miyembro at huli,
sa sarili mo. Ngunit paano ko ba pupunan ang mga pagkukulang na iyon? Kulang ba
o talagang para sa kanila ay hindi ako sapat. Ewan, hindi ko masabi.
Natatakot din ako na baka kapag tumagal pa ito
ay madaig na ako ng lungkot. Tanging ang bintanang ito lang ang nakakaalam ng
mga bagay na hindi ko maikwento sa mga tao sa bahay na ito. Pero salamat at
binabasa mo ito. Bintana malapit sa maliit kong espasyo at tulugan, Parang
tengang handang magbukas at makinig. Nakakatawang isipin ‘no? Bintana
kinakausap ko. Baliw na ata ako.
Gusto ko na ulit lumabas, makita at makasama
ang mga kaibigan, gawin ang mga bagay na nakasanayan. Yun bang parang hindi ko
na kailangang matakot sa banta ng sakit, tulad ng mga ibong nakikita ko sa
labas ng bintana na malayang lumilipad. Maging malaya? Kailan ba? Mayroon din
namang magandang naidulot sa akin ang ganitong sitwasyon ko: Nakakapag-isip ako
at nakapagpahinga sa nakakapagod na mundo. Hindi sapat ang mga salitang
nakasulat dito, ang mga kwento sa bintana sa kung gaano ako nananabik sa
paglabas kong muli. Pero maghihintay ako, maghihintay ng may pananabik.
Isinulat ni : Mariz Peñaflor
“I hate eagles,” sabi ko sa isip
ko habang sinusundan ng tingin ang bagong kalendaryong isinabit ni mommy sa
aming pader. Ano bang meron sa ibon na yan? Taon-taon na lang, kapag papalitan
ni mommy ang kalendaryo sa ding-ding, parehong disenyo lang ang pinipili nya,
yung may malaking agila na nakakampay ang mga pakpak. Mayroon ding napakalaking
painting nito sa aming sala. Siguro, kung hindi siya minimalist, pupunuin niya
ang buong bahay ng pigura nito. Minsan, nao-offend talaga ako dahil mas malaki
pa ang kwadro nito kaysa sa mga litrato ko.
“Mommy, eagle nanaman? Ayaw nyo
po ba ng ibang ibon like maya, dove or chicken? You know, para maiba naman po,”
nasambit ko dahil hindi ko na mapigilan ang pagkaumay ko rito.
“Bakit? Ayos naman ah, maganda
nga eh,” sagot niya kasabay ng isang maluwang na ngiti.
“Sige na nga,” sagot ko na lang.
Pagpunta niya sa kusina para ipasok ang iba pa niyang ipinamili, sinamantala ko
na ang pagkakataon para umalis. Sumigaw na lang ako ng malakas na “bye mommy”
para hindi na niya ako bilinan pa. Masyado kasi siyang malambing at ayaw ko ng
ganoon. Masyado nang “corny” para sa
edad ko. Pag aalis kasi ako, kung anu-ano pa ang ibinibilin niya na tumatagal
ng limang minuto. Sayang lang ang laway niya, dahil hindi naman ako nakikinig.
Madalas, umaalis ako habang nakatalikod siya para mayroon akong dahilan upang
hindi niya ako maabutan. Kagaya ngayon.
Mga sampung mabibilis na hakbang
pa lang ang layo ko sa amin ay narinig ko na ang sigaw ni mommy sa likuran.
“Jane, anak, saglit lang!” Sigaw
niya sabay takbo palapit. Napangiwi ako sa aking narinig. Ano ba yan, dapat
pala tumakbo na ako kanina.
“Mommy, bakit pa po kayo sumunod?
Ang layo ko na po ah”
“Ano ka ba anak, syempre gusto
kitang makitang umaalis,” malambing na sagot niya.
“Ang drama mo talaga mommy, sige
na po, malelate na po ko,” sagot ko.
“O siya sige mag-iingat ka ha,
wag ka magpapagabi sa daan. Tawagan mo ako pag may problema. God bless,”
Tuluy-tuloy niyang litanya habang unti-unti na akong humahakbang paalis.
Ewan ko ba, hindi ko talaga gusto
ang ganitong eksena. Siguro dahil dalaga na ‘ko. Pakiramadam ko bata pa rin ang
tingin ni mommy sakin. O hindi? Sa totoo lang hindi ko siya maintindihan.
Malambing siya sa akin pero hanggang doon lang yon. Sa mga importanteng bagay
kasi, kung kaylan kaylangan ko ng kasama, hinahayaan niya lamang ako.
Napaka-ironic nun dahil grabe naman ang kanyang paghahabilin bago ako lumabas
ng pinto. Gaya nung nag-apply ako para sa OJT, at noong nag-entrance exam ako
para sa kolehiyo, binilinan niya lang ako ng kung anu-ano pero hindi naman niya
ako sinamahan. Paano kung naligaw ako di ba? Ang layo kaya ng Maynila dito sa
Laguna, at unang beses ko iyong mapapalayo. Noon pa siya ganoon, nakasanayan ko
na lang din sa paglipas ng panahon.
***
Pagsakay ko sa bus, agad kong
binuksan ang aking cell phone. Syempre, message ni mommy ang bumungad sa wall.
Mga bilin at marami pang mga bilin. Minsan ayoko na ngang basahin dahil
paulit-ulit lang naman ang nilalaman nila. Pero nami-miss ko rin naman ang mga
ganitong pag-aalala ni mommy kapag nasa dormitoryo ako.
***
Si mommy, siya yung tipikal na
working mom. Siguro yun din ang dahilan kung bakit wala siyang gaanong oras sa
akin. Matagal na kasing patay ang daddy ko at ang nag-iisa ko namang kapatid ay
may pamilya na sa States. Kung tatawag man si kuya ay bihira lang dahil sa dami
ng trabaho niya sa kanilang opisina.
***
Iidlip na sana ako nang tumunog
ang aking cell phone. Si Gina, ang kaklase ko. Mukhang alam ko na ang sasabihin
niya. Panigurado padadaanin nanaman niya ako sa tindahan ng piyaya.
“O Gee? Bakit? Papabili ka ng
piyaya no?” Natatawa kong tanong.
“Sira, pag tumawag may kaylangan
agad?” Sagot niya na may kasunod na malakas na tawa.
“Hindi ba? Parang hindi ako
naniniwala,” bulalas ko habang tumatawa.
“Oo nga, paalalahanan lang sana
kita kung nadala mo yung hinihiram kong libro?”
Na sa kamalasamalasan ay
nakalimutan ko lang naman sa pagmamadali kanina.
“Don’t tell me nalimutan mo?”
Pag-uusisa ni Gina na pakiramdam ko ay may kutob na rin na hindi ko dala.
“Sorry talaga Gee, nagmadali kasi
ako kanina eh… alam mo naman anong oras na, eh ala-una dapat nandyan na ako sa
school.”
“Sus, kala mo naman hindi
malelate si ma’am, eh di ba nga Filipino time?”
“Kahit na ‘no ayoko nang
nale-late”
“O Farmers na, Farmers! Araneta!
Ali Mall!” Nanlaki ang aking mata at tumingin sa labas. Nasa Cubao na pala
kami. Ni hindi ko man lang namalayan ang haba ng byahe.
“O siya sige na, bababa na ko ng
bus, mamaya na lang,” sabi ko kay Gina habang inaayos ang aking mga dalang bag.
“Sige girl, ingat.” Si Gina na
ang nagbaba ng telepono. Buti na lang dahil hindi na talaga ako magkandamayaw
sa dami ng aking mga gamit. Ang hirap din magdormitoryo, lingo-linggo kang
puyat at pagod sa byahe at dami ng mga dala. Ayaw ko din namang manatili sa
dormitoyo tuwing Sabado at Linggo dahil mas masarap ang pagkain sa bahay at mas
komportable ang aking kama.
***
Ang kagandahan lang kay mommy,
hindi siya masyadong nag-aalala sa amin. Pinapayagan niya kami ni kuya na
lumayo at magpunta kung saan-saan. Pero maganda ba talaga yun? Di ba parang mas
maraming bata ang napapahamak kapag masyadong hinayaang lumayo? Pakiramdam ko
nga, kung ibang kabataan lang ako, baka inabuso ko na ang kalayaang binibigay
niya, tutal sinanay naman niya akong huwag palaging umasa sa kanya.
Sa totoo lang, malapit ako sa
mommy ko. Sadyang ayoko ko lang talaga na tinuturing pa rin akong bata na
laging kinukumusta at pinapaalalahanan. Kaya ko naman na ang sarili ko. Si kuya
nga, sa ganitong edad na 19 ay pinabayaan na niya na tanggapin ang scholarship
sa America at mamuhay ng mag-isa. Saka, hindi naman ako pasaway, ni hindi nga
ako gumigimik eh. Alam naman niya yun dahil hindi ko ugaling makibagay sa mga
ginagawa ng iba. Ganun naman kasi kaming pinalaki nina mommy at daddy. Sabi ni
Gina, nakakabagot raw ang buhay ko dahil eswelahan- bahay lang madalas, ang
sagot ko lang sa kanya, “subukan mo kaya, malalaman mo na mas masaya.” Syempre
hindi siya kumbinsido pero ayos lang.
Itinuturing ko ang sarili kong
masuwerte kasi mababait ang mga magulang ko, kaya nagi-guilty rin ako na hindi
ko na nilalambing si mommy gaya ng dati. Siguro dala na rin ng hiya ng
pagdadalaga. Pero isa lang ang sigurado, hindi naman nagbago ang pagmamahal ko
sa kanya.
***
“Ma’am? Pinatawag nyo daw po
ako?”
“Ah, oo pasok ka. Binabasa ko
kasi itong gawa mong non-fiction, and something just caught my interest,” sagot
ng propesor ko habang nakangiti.
Ang totoo niyan, kinakabahan
talaga ako dahil sa bus ko lang iyon isinulat kanina. Pero dahil napukaw ko ang
interes ng aking guro, malamang papasa ako sa takdang-araling ito.
“Do you know how mightily eagles
fly?” Nakangiting tanong sa akin ng aking propesor.
“Po? Ah… hindi po ma’am,” yun na
lang ang sinabi ko kaysa manghula. Ba’t ko ba kasi sinimulan sa linyang iyon,
tinanong tuloy ako ni ma’am. Yun pala yung something interesting na sinasabi
niya eh. Patay!
“Kapag maliit pa ang agila at
hindi pa marunong lumipad…” pagpapatuloy niya, “ililipad siya ng kanyang nanay
pataas, saka hahayaang malaglag… ”
Nagulat ako sa sinabi ni maám.
Anong klaseng magulang ang itutulak ang anak sa kapahamakan?
“She will let her young fall, so
that it will learn to strive to move his wings and fly…”
Pinaagmasadan ko siyang mabuti
upang hintayin ang susunod niyang sasabihin
“.. and then catch him
afterwards. Sa ganitong paraan ay malalaman ng munting agila ang pakiramdam ng
unang paglipad. Dahil dito, hindi na siya matatakot na ikampay ang kanyang
maliliit na pakpak at tumalon patungo sa pinakamalalapit na puno, hanggang sa
matuto siyang lumipad at maging matapang sa pagsuong sa malalakas na bagyo.
Ganun katatag ang agila, pumapaibabaw siya sa mga ulap gamit ang kanyang
malalaking pakpak.
Nang marinig ko iyon, bigla kong
naisip si mommy
“Your mom loves you very much.”
Sabi niya sabay abot ng aking papel.
Kaya pala, naiintindihan ko na.
Isinukat ni : Mayks
Naghihilom ang kalikasan
Habang nagdurusa ang karamihan
Nagkalat na ang mga busaw sa lansangan
Habang prente ang naghahari-harian
Marahil ganti ito ng kalikasan
Sa kasakiman ng sangkatauhan,
Mali, ganti ito ng kalikasan sa naransan niyang
pananamantala ng iilan
Ngunit lahat ay dumadaing
Dahil walang pinipiling gantihan ang kalikasan
Walang sini-sino ang pandemikong ito
Nararapat na wala 'ring nagaganap na pagpili
Sa kung sino lang ang makakatamasa
Ng ayuda at serbisiyong medikal
Huwag pagkaitaan ang masa
Pagkat sino ba ang tinakbuhan natin
Noong nagkulang tayo sa makakain?
Sino ba ang kinailangan natin
Noong tayo'y "nagpanic buying"
Sino ba ang pinasasalamatan natin sa kalinisan ng paligid?
Higit sa lahat sino ba ang inaasahan nating magsusuri at
magsasapraktika ng solusyong medikal na lubos nating kailangan?
Mas pipiliin ba nating pumanig sa naghahari-harian
At makakampante na lamang ba tayo habang patuloy ang
pagpapahirap sa manggagawa
Mananatili ka na lang 'bang naka-imik, habang nababalitaan
ang tahasang pagpaslang sa mamamayan?
Ngayon ang panahon ng pagpapasiya.
Manindigan ka.
Isinulat ni : Nashvie Magracia
Pinagmasdan kong tumayo ang maliit na aso sa gitna ng
kalsada.
Bagaman basa ang inuupuan, ginalaw niya pa rin ang buntot
nang paulit-ulit. Paulit-ulit.
Bagaman bumuhos ang masaganang ulan, minasdan ko ang likod
niyang puno ng putik.
At naisip ko kung gaano ito kalungkot tignan.
Hindi ba siya nalalamigan? Hindi ba siya nahihirapan?
Hindi ba siya hinahanap sa kanyang tahanan? Hindi ba siya
hinahanap ng kanyang magulang?
Bagaman nag-iisa, itinaas niya at ginalaw ang buntot nang
paulit-ulit. Paulit-ulit.
Bagaman bumuhos ang masaganang ulan, minasdan ko ang likod
niyang puno ng putik.
At naisip kong wala siyang kapaguran.
Hindi pa ba siya natakot? Hindi pa ba niya gustong sumuko?
Hindi pa ba siya nasindak ng mga kapwa-aso? Hindi pa ba siya
nangamba sa mga tao?
Bagaman malungkot, pinilit niyang lakasan ang pagtahol nang
paulit-ulit. Paulit-ulit.
Bagaman bumuhos ang masaganang ulan, minasdan ko ang likod
niyang puno ng putik.
At naisip kong walang nakaririnig.
Hindi pa ba siya paos? Hindi pa ba siya pagod?
Hindi niya ba naisip na walang makaiintindi? Hindi niya ba
naisip na walang may paki?
Pinagmasdan kong tumayo ang maliit na aso sa gitna ng
kalsada.
Lumapit ako at tinignan ang kaawa-awa nitong mukha.
Kuminang at sinalamin ng kanyang mata ang akin.
Humalakhak ako nang paulit-ulit. Saka tinadyakan ito nang
paulit-ulit. Paulit-ulit.
Hinayaang nakabulagta sa sariling dugo at putik.
Hindi ako nakonsensya bagkus, nagbigkas pa ng munting
hiling,
"Sana ito rin ang mangyari sa akin."
